Robert Szyman
Dyrektor Generalny Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych (PZPTS)

Ostatnie lata pokazały, że energia stała się jednym z najważniejszych czynników wpływających na konkurencyjność europejskiego przemysłu. Dla branży przetwórstwa tworzyw sztucznych, która funkcjonuje w wymagającym i globalnym otoczeniu, dostęp do stabilnej i przewidywalnej cenowo energii ma dziś znaczenie strategiczne.

Warto przy tym pamiętać o specyfice naszego sektora. Branżę tworzyw sztucznych tworzą zarówno producenci surowców, jak i tysiące przedsiębiorstw zajmujących się przetwórstwem, dostarczających komponenty i wyroby dla niemal wszystkich gałęzi gospodarki – od budownictwa, motoryzacji i elektroniki, przez przemysł spożywczy, aż po sektor medyczny. Jednocześnie jest to branża, która od wielu lat konsekwentnie inwestuje w rozwój. Nakłady inwestycyjne w sektorze produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych i gumy wzrosły z 3,28 mld zł w 2013 roku do 7,36 mld zł w 2023 roku. Po okresie wzrostów rok 2024 przyniósł jednak spadek inwestycji o 12%, a dane z 2025 roku nadal wskazują na utrzymującą się niepewność popytu i ostrożność przedsiębiorstw w podejmowaniu nowych decyzji inwestycyjnych.

Źródeł tej ostrożności jest wiele. Oprócz wyzwań regulacyjnych związanych z transformacją gospodarki w kierunku obiegu zamkniętego oraz rosnącej presji konkurencyjnej ze strony producentów spoza Unii Europejskiej, przedsiębiorcy muszą mierzyć się z niestabilnym otoczeniem geopolitycznym. Szok energetyczny wywołany agresją Rosji na Ukrainę pozostaje ważnym doświadczeniem dla całej europejskiej gospodarki, jednak dziś obserwujemy także kolejne czynniki ryzyka związane z napiętą sytuacją na Bliskim Wschodzie i bezpieczeństwem szlaków transportowych, w tym w rejonie cieśniny Ormuz. W takich warunkach firmy coraz większą wagę przykładają do budowania odporności energetycznej i ograniczania wpływu zewnętrznych turbulencji na koszty działalności.

Dlatego nie dziwi fakt, że – jak pokazuje raport Enel X Polska – aż 94% przedsiębiorstw podejmuje działania mające na celu obniżenie kosztów energii. W naszej branży obserwujemy przede wszystkim inwestycje w efektywność energetyczną procesów produkcyjnych, modernizację parku maszynowego, rozwój własnych źródeł energii oraz coraz większe zainteresowanie magazynowaniem energii. Jednocześnie wiele firm poszukuje rozwiązań organizacyjnych pozwalających lepiej zarządzać profilem zużycia energii bez konieczności ponoszenia wysokich nakładów inwestycyjnych.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają usługi DSR (Demand Side Response). Wyniki raportu wskazują, że świadomość funkcjonowania programu rośnie, choć jego rzeczywiste wykorzystanie pozostaje nadal relatywnie niskie. To pokazuje, że potencjał tego rozwiązania nie został jeszcze w pełni wykorzystany. Jest to o tyle interesujące, że przedsiębiorstwa coraz częściej postrzegają DSR nie tylko jako źródło dodatkowych przychodów, ale również jako narzędzie wspierające efektywne zarządzanie energią i zwiększające odporność operacyjną zakładu.

Z perspektywy przemysłu szczególnie istotne jest to, że nowoczesne programy DSR pozwalają uczestniczyć w stabilizowaniu krajowego systemu elektroenergetycznego bez istotnego wpływu na ciągłość działalności przedsiębiorstwa. Dodatkowo wpisują się one w szerszy proces transformacji energetycznej i rosnącego udziału odnawialnych źródeł energii, których efektywne wykorzystanie wymaga większej elastyczności po stronie odbiorców.

Wyniki badania pokazują, że polskie przedsiębiorstwa coraz lepiej rozumieją znaczenie elastyczności energetycznej jako elementu budowania przewagi konkurencyjnej. W sytuacji, gdy koszty energii pozostają jednym z kluczowych wyzwań dla przemysłu, a otoczenie gospodarcze i geopolityczne nie daje gwarancji stabilności, każde rozwiązanie pozwalające zwiększyć efektywność, ograniczać koszty oraz wzmacniać bezpieczeństwo energetyczne przedsiębiorstw zasługuje na szczególną uwagę. DSR z pewnością należy do takich instrumentów, dlatego potrzebne są dalsze działania edukacyjne i promocyjne, które pozwolą lepiej wykorzystać jego potencjał w polskim przemyśle.